İşletmede mesleki eğitim nedir? Süresi, kapsamı ve işleyişi
İşletmede mesleki eğitim (İME) nedir, kaç gün sürer, kimleri kapsar, başvuru nasıl yapılır ve nasıl değerlendirilir? YÖK usul ve esaslarına göre özet.
İşletmede mesleki eğitim (İME), ön lisans ve lisans öğrencilerinin en az bir yarıyıl boyunca bir işletmede, programlarının öğrenme kazanımlarıyla doğrudan ilişkili işler yaparak eğitim görmesidir. Kısa süreli stajdan farkı, bir dönemin tamamını kapsaması ve o dönemin ders yükünün yerine geçmesidir. Kurallar, Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) İşletmede Mesleki Eğitim Usul ve Esasları'nda belirlenmiştir.
İşletmede mesleki eğitim kaç gün sürer?
Usul ve esaslara göre İME, programın niteliğine göre en az bir yarıyıl, yani 14 hafta boyunca kesintisiz yürütülür; bu süre İş Kanunu'na göre hesaplanan 70 iş gününe karşılık gelir. İME, ilgili dönemin toplam kredi yükünün (30 AKTS) tamamını kapsar. Haftalık çalışma gün ve saatleri, işletmenin mesai saatleri ve İş Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere 14 haftalık İME uygulama planına göre belirlenir.
Hangi programlarda uygulanıyor, zorunlu mu?
İME, YÖK'ün belirlediği yükseköğretim kurumları ve programlarda müfredatın bir parçası olarak uygulanır; kapsamdaki programlarda öğrenci sürecin tamamına katılmak zorundadır. YÖK, modeli 2026–2027 öğretim yılında Ankara, Bursa, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kocaeli ve Konya'da, 81 üniversitenin 185 ön lisans programında uygulamaya başlattı. Sağlık, denizcilik ve havacılık programları için katılım isteğe bağlıdır; hükümlü öğrenciler ve üniversitenin belirlediği engelli öğrenciler kapsam dışındadır.
Başvuru ve yerleştirme nasıl yapılır?
Öğrenci kontenjanları, üniversite ile işletme arasında imzalanan iş birliği protokolünde belirlenir. Üniversite protokolleri YÖK'e, YÖK de protokol yapılan işletmeleri ve kontenjanları İŞKUR'a bildirir. Öğrenciler başvurularını İŞKUR'un sistemi üzerinden yapar ve protokollere göre eşleştirilir. İME'de başarısız olan öğrenci azami öğrenim süresi içinde yeniden katılabilir; ancak bu durumda İME yapacağı işletmeyi kendisi bulmak zorundadır.
İME sürecinde kim ne yapar?
- Sorumlu öğretim elemanı: Üniversitenin görevlendirdiği öğretim elemanıdır. Öğrencinin haftalık raporlarını inceler, yarıyıl içinde en az iki kez işletmeyi yüz yüze ziyaret eder ve öğrenciyle işletme arasındaki anlaşmazlıklarda ilk uzlaştırıcıdır.
- Eğitici personel (mentor): İşletmenin atadığı, öğrenciye rehberlik eden uzman çalışandır. Dönem sonunda öğrencinin performansını İME Öğrenme Kazanımı Takip Formu ile değerlendirir.
- Öğrenci: Yaptığı işleri ve edindiği deneyimi her hafta İME raporuyla bildirir; işletmenin çalışma ve iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyar, ticari sırları ve kişisel verileri korur.
Devamsızlık ve değerlendirme
Öğrenci İME'yi öğrenim gördüğü ilde yapar. Mazereti sorumlu öğretim elemanınca kabul edilirse yüzde 20'ye kadar devamsızlık hakkı vardır; mazeretsiz ve izinsiz art arda 3 iş günü gelmeyen öğrencinin süreci sonlandırılır. Dönem sonunda İME sunum jürisi, öğrencinin sunumunu ve raporları değerlendirerek 100 üzerinden puan verir. Nihai başarı notu, jüri puanının yüzde 40'ı ile sorumlu öğretim elemanının sürecin tamamına verdiği puanın yüzde 60'ının toplamıdır.
3+1 ve benzeri modeller
YÖK Başkanı Mart 2026'da ön lisans ve lisans programları için 3+1, 2+2, 7+1 ve 6+2 gibi daha uzun işletme eğitimi modellerini duyurdu ve üniversitelerden hazırlık istedi. Bu modeller için kesin bir takvim açıklanmadı; bugün yürürlükte olan düzenleme, yukarıda anlatılan İşletmede Mesleki Eğitim Usul ve Esasları'dır.
İşletmenin imzaladığı protokol için İşletmede mesleki eğitim protokolü, ücret ve sigorta için İşletmede mesleki eğitim ücreti ve sigortası yazılarına bakabilirsiniz.